Według umowy koalicyjnej 1/5 najcenniejszych przyrodniczo i społecznie obszarów leśnych powinna zostać wyłączona z wycinki. Na jakiej podstawie prawnej? Dlaczego 20%? I co stało się z określeniem: „najcenniejszych” – pyta Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna.

10 listopada 2023 r. podpisano umowę koalicyjną, która przekładała deklaracje wyborcze ugrupowań tworzących nowy rząd na wspólny program działania. Zapisano w niej, że 20% NAJCENNIEJSZYCH obszarów leśnych zostanie wyłączone z wycinki.

Dziś ten polityczny zapis staje się punktem odniesienia dla działań dotyczących 1,43 mln ha polskich lasów. Budzi to trzy zasadnicze wątpliwości:

Nie wskazano podstawy prawnej trybu prowadzenia ograniczeń w pozyskaniu drewna

Ustawa o lasach wskazuje, że podstawowym dokumentem prowadzenia gospodarki leśnej jest plan urządzenia lasu, a jego zmiana wymaga zastosowania określonego prawem trybu.

W piśmie MKiŚ nie wskazano przepisu, który stanowiłby podstawę wprowadzenia systemowych ograniczeń w pozyskaniu drewna poza trybem zmiany obowiązujących planów urządzenia lasu. Nie wyjaśniono również, w jakim trybie ograniczenia miałyby zostać uwzględnione w tych planach.

Samo sformułowanie politycznego celu nie może zastępować procedur wynikających z prawa.

Nie wiadomo, dlaczego przyjęto właśnie 20%

W piśmie z 21 maja 2026 r., skierowanym do dyrektora generalnego Lasów Państwowych, ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska oczekuje, aby od 2027 r. co najmniej 20% całkowitej powierzchni lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe – minimum 1,43 mln ha – pełniło wiodącą funkcję przyrodniczą lub społeczną.

Jednocześnie co najmniej 11% tej powierzchni, czyli minimum 787 tys. ha, ma zostać wyłączone z funkcji pozyskania drewna.

Nie przedstawiono jednak wyliczeń ani analiz uzasadniających przyjęcie takich wartości.

Dlaczego 20%, a nie 15% lub 25%? Z czego wynika próg 11% powierzchni wyłączonej z pozyskania drewna? Wreszcie, jakie badania przyrodnicze, społeczne i gospodarcze stanowią podstawę tych wskaźników?

Pismo MKiŚ odwołuje się do zobowiązań międzynarodowych i unijnej strategii ochrony bioróżnorodności. Nie wyjaśnia ono jednak, w jaki sposób na ich podstawie określono cele na poziomie 20 i 11%.

MKiŚ przyjęło szerszą interpretację zapisu umowy koalicyjnej

W umowie koalicyjnej mowa jest o wyłączeniu z wycinki 20% NAJCENNIEJSZYCH obszarów leśnych.

Nie określono jednak, jakie obszary tworzą zbiór „najcenniejszych”, jaka jest ich łączna powierzchnia, ani według jakich kryteriów mają być wyznaczane. Nie wiadomo zatem, do jakiej podstawy należy odnieść zadeklarowane w umowie 20% wyłączeń.

Określenie „najcenniejsze” oznacza konieczność wyboru określonych terenów na podstawie przejrzystych kryteriów. Tymczasem Paulina Hennig-Kloska w piśmie do DG LP odniosła próg 20% do ogólnej powierzchni leśnej Lasów Państwowych.

To nie jest to samo

Deklaracja dotycząca wybranych, najcenniejszych obszarów została rozszerzona do celu ilościowego obejmującego 1/5 całkowitej powierzchni lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe. Nie przedstawiono jednak jasnego uzasadnienia takiej interpretacji.

Nie można najpierw ustalić skali ograniczeń, a dopiero później poszukiwać terenów, które zostaną nimi objęte. Najpierw należy zdefiniować pojęcie „najcenniejszych obszarów”, opracować przejrzyste kryteria ich wyboru, wskazać podstawę prawną oraz przeprowadzić pełną analizę konsekwencji.

• Nie przedstawiono analizy wpływu na gospodarkę, podaż drewna i przychody Lasów Państwowych
• Nie przedstawiono analizy, jak nadanie co najmniej 20% powierzchni lasów wiodącej funkcji przyrodniczej lub społecznej oraz wyłączenie co najmniej 11% powierzchni z pozyskania drewna przełoży się na roczny wolumen surowca trafiającego na rynek.
• Nie wiadomo, ile metrów sześciennych drewna zostanie wycofanych z podaży ani jak wpłynie to na dostępność surowca dla wszystkich uczestników rynku, w tym producentów płyt, papieru, mebli, stolarki, opakowań i pelletu, tartaków oraz sektora energetycznego.
• Brakuje również oceny wpływu tych działań na przychody Lasów Państwowych ze sprzedaży drewna, koszty prowadzenia gospodarki leśnej oraz zdolność do finansowania ochrony i utrzymania lasów.

Bez rzetelnej analizy nie można określić kosztów tej polityki dla państwa ani jej konsekwencji dla przedsiębiorstw i całych regionalnych łańcuchów dostaw.

Polski rynek już mierzy się z szacowaną luką surowcową przekraczającą 7 mln m³ drewna rocznie. Planowane zmiany dotkną sektor już poważnie osłabiony: od 2022 r. łączna wartość produkcji sprzedanej sektorów przetwarzających drewno spadła z 238,5 mld zł do około 203,1 mld zł w 2025 r. Natomiast w branżach meblarskiej i drzewnej ubyło łącznie 45 tys. etatów. W ocenie Koalicji dalsze ograniczanie pozyskania drewna pogłębi niedobór surowca i presję na wzrost jego cen. Doprowadzi to do ograniczenia produkcji, inwestycji i eksportu, zmniejszenia wpływów podatkowych oraz kolejnych zwolnień.

Koszty tych decyzji ostatecznie obciążą polskie społeczeństwo – pracowników i konsumentów

Z tego powodu Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna zwróciła się do strony rządowej o przedstawienie oficjalnego stanowiska w tej sprawie.

Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna pyta:

1. Jaka jest konkretna podstawa prawna i tryb wdrożenia planowanych działań?
2. Z jakich analiz wynikają progi 20 oraz 11%?
3. Co oznaczają „najcenniejsze obszary leśne”, jaka jest ich łączna powierzchnia i według jakich kryteriów zostaną wyznaczone?
4. W jakim trybie ograniczenia zostaną uwzględnione w obowiązujących planach urządzenia lasu?
5. Gdzie są wyliczenia wpływu planowanych zmian na roczną podaż i ceny drewna, przychody oraz zdolność Lasów Państwowych do finansowania swoich zadań, kondycję przedsiębiorstw, inwestycje, miejsca pracy, finanse samorządów oraz ceny produktów dla konsumentów?

Koalicja popiera ochronę najcenniejszych ekosystemów leśnych. Tak poważnych zmian dotyczących co najmniej 1,43 mln ha lasów Skarbu Państwa zarządzanych przez Lasy Państwowe nie można jednak wprowadzać bez jednoznacznej podstawy prawnej, przejrzystych kryteriów oraz pełnej oceny ich skutków przyrodniczych, gospodarczych i społecznych.

O Koalicji na Rzecz Polskiego Drewna

Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna to inicjatywa stowarzyszeń i firm reprezentujących przemysł: meblarski, płytowy, papierniczy i tartaczny. Promujemy drewno jako materiał najbardziej przyjazny człowiekowi, naturalny, odnawialny, podlegający recyklingowi. Przeciwdziałamy spalaniu drewna przez energetykę zawodową. Dążymy do wprowadzenia klasyfikacji odpadów drzewnych.

Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna w liczbach:

• ok. 5% polskiego PKB (cały przemysł drzewny ok. 6% polskiego PKB),
• ok. 350 000 osób bezpośrednio zatrudnionych w firmach (cały przemysł drzewny ok. 450 000 osób zatrudnionych w firmach),
• 2 eksporter i 7 producent mebli na świecie,
• 2 miejsce w Europie i 7 miejsce na świecie pod względem produkcji płyt drewnopochodnych,
• 7 producent i 8 eksporter Europie w branży papierniczej,
• 1 eksporter w Europie w zakresie podłóg,
• 2 miejsce w Europie w zakresie eksportu jako branża drzewna ogółem,
• zakupy drewna w lasach państwowych przez podmioty reprezentowane przez Koalicję na Rzecz Polskiego Drewna – ok. 12 mln m³.

Źródło: Koalicja na Rzecz Polskiego Drewna.