Drewno staje najważniejszym surowcem w procesie dekarbonizacji architektury i budownictwa. Jak wynika z najnowszego raportu firmy doradczo-inżynieryjnej Arup, do połowy tego stulecia nawet 80% nowych budynków w Wielkiej Brytanii może opierać swoją konstrukcję na surowcu z drzew. Aby jednak w pełni wykorzystać jego potencjał, kluczowe będzie zarządzenie pełnym cyklem życia drewna – od zrównoważonego pozyskania, przez przetwórstwo, aż po ponowne użycie.

Sektor budowlany generuje dziś niemal jedną trzecią globalnych emisji i odpowiada za 37% produkowanych odpadów. W obliczu zaostrzających się wymogów klimatycznych rynek poszukuje alternatyw dla wysokoemisyjnych materiałów, takich jak stal czy beton. Naturalnym liderem tej transformacji staje się drewno.

Drewno z redukcją emisji o 35%

Raport Arup „Improving whole life carbon estimates for buildings constructed out of timber”, przygotowany dla brytyjskich departamentów rządowych (DEFRA oraz DESNZ), nie pozostawia wątpliwości: odpowiednie wykorzystanie surowca drewnianego drastycznie obniża ślad węglowy inwestycji.

Przeanalizowaliśmy różne poziomy wykorzystania drewna w jedenastu typach budynków mieszkalnych, komercyjnych i przemysłowych. Wyniki pokazują, że zastąpienie tradycyjnych konstrukcji drewnianymi może zmniejszyć emisje wbudowane związane z konstrukcją nawet o 35%. Dodatkowe wykorzystanie drewna w elewacjach i ścianach działowych pozwala osiągnąć kolejne oszczędności – wskazuje Łukasz Olbromski, Europe Central Property Leader w Arup.

Cykl życia surowca: magazyn CO₂ na dekady

Sama wymiana betonu na drewno to jednak dopiero początek. O unikalnej roli drewna decyduje jego zdolność do stałego magazynowania dwutlenku węgla. Aby jednak bilans ekologiczny się zgadzał, rynek musi wdrożyć zasady zamkniętego obiegu:

• Zrównoważona gospodarka leśna: Każde pozyskane drzewo musi zastąpić nowa sadzonka.
• Wydłużenie czasu użytkowania: Analizy Arup pokazują, że wydłużenie żywotności drewnianego obiektu z 60 do 120 lat redukuje roczne emisje związane z materiałami o ok. 27%
• Recykling i upcykling: Po rozbiórce budowli surowiec drewniany powinien trafić do ponownego obiegu – np. jako materiał konstrukcyjny, element stolarki lub surowiec dla przemysłu meblarskiego czy płytowego. Pozwala to zatrzymać skapitalizowany w drewnie węgiel poza atmosferą na kolejne dekady.

Europa stawia na Mass Timber. A co z Polską?

W Europie konstrukcje drewniane przestały być domeną wyłącznie domów jednorodzinnych. Drewno klejone (w tym popularne płyty CLT) coraz częściej napędza projekty wysokościowe i wielkopowierzchniowe:

• Mjøstårnet (Norwegia): Najwyższy drewniany wieżowiec świata (85,4 m).
• Stockholm Wood City (Szwecja): Największy na świecie drewniany kompleks miejski o powierzchni 250 tys.

Polska pozostaje rynkiem o ogromnym, niezagospodarowanym potencjale, choć główną barierą wciąż jest niska świadomość społeczna oraz przepisy. Z badań Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że 54% Polaków rozważa zamieszkanie w budynku z drewna. Jednak aż 84% obawia się ich łatwopalności.

Jednym z największych wyzwań dla rozwoju budownictwa drewnianego w Polsce pozostają przepisy przeciwpożarowe. Nowelizacja Warunków Technicznych z 2024 roku to dobry krok, jednak daleko nam do rozwiązań z Niemiec, Austrii czy Skandynawii. Rozwój rynku ograniczają również brak rozwiniętych łańcuchów dostaw prefabrykatów CLT, niewystarczająca liczba doświadczonych rzetelnych rzeczoznawców oraz konserwatywne podejście banków i ubezpieczycieli – zauważa Łukasz Olbromski.

Impuls dla przemysłu drzewnego

Szacunki Arup pokazują, że do 2050 r. drewno w budownictwie na Wyspach Brytyjskich zaoszczędzi od 32 do 37 mln ton CO₂. Transformacja ta stanowi olbrzymią szansę dla całego sektora przetwarzania drewna. Zwiększenie popytu na prefabrykaty drewniane, elementy mass timber oraz stolarkę otwiera nowe rynki dla producentów i przetwórców surowca. Warunkiem koniecznym do spełnienia jest jednak rozwój kompetencji projektowych i stała dostępność certyfikowanego surowca z odpowiedzialnych źródeł. Równie istotne jest dopracowanie technologii cyrkularnego przetwarzania drewna po zakończeniu eksploatacji budynków.

Źródło: Raport Arup.